Den Haag zet in op warmtenetten: ‘Betaalbare en duurzame warmte voor iedereen’

Den Haag wil de komende jaren duizenden woningen aansluiten op warmtenetten. Een warmtenet verwarmt huizen zonder gebruik van gas. Een nieuw publiek Haags Warmtebedrijf moet ervoor zorgen dat de overstap van gas naar duurzame energie met een warmtenet voor iedereen betaalbaar en betrouwbaar is. “Ons doel is betaalbare en duurzame warmte voor iedereen”, zegt Heino van Houwelingen. Hij is beleidsadviseur Energietransitie bij de gemeente Den Haag.

Veel mensen kennen een warmtenet als stadsverwarming. In plaats van een cv-ketel op gas komt warm water via leidingen in de straat de woning binnen. Een zogeheten warmtewisselaar geeft de warmte door aan de centrale verwarming in huis. "Je hebt dus geen gas meer nodig om je huis te verwarmen," legt Heino uit. "Het warme water komt via een leiding je woning binnen en verwarmt via een zogeheten warmtewisselaar. Het water dat door je radiatoren of vloerverwarming stroomt." “Dat water is ongeveer 70 graden. Warm genoeg voor de meeste woningen in de stad.” 

Warmte uit de aarde én de Rotterdamse haven

Den Haag wil warmte uit verschillende duurzame bronnen gebruiken: uit de aardbodem (geothermie) en warmte die over is van de Rotterdamse industrie in het havengebied. Bij geothermie wordt warm water uit ongeveer twee kilometer diepte opgepompt. Nadat de warmte is gebruikt voor verwarming, gaat hetzelfde water weer terug de bodem in. Dat wordt in de bodem weer opnieuw opgewarmd en keert daarna weer terug naar woningen die zijn aangesloten op een warmtenet. "Bij geothermie pomp je evenveel water terug als je oppompt. Het is een gesloten systeem. Het is dus niet te vergelijken met gas dat je uit de bodem haalt.”

Daarnaast wil Den Haag gebruikmaken van warmte die overblijft uit de Rotterdamse haven. Die warmte gaat nu grotendeels de lucht in. Via de Warmtelinq-leiding wordt deze warmte naar Den Haag gebracht. “Vanuit Den Haag loopt deze leiding doorgetrokken naar Leiden”, legt hij uit. Sommige mensen vragen zich af of dat in de toekomst ook nog kan, omdat de industrie ook steeds duurzamer wordt.” Volgens Heino blijft er ook dan veel bruikbare restwarmte beschikbaar. "Ook dan komt er nog steeds warmte vrij die anders verloren zou gaan."

Naast geothermie en restwarmte onderzoekt de gemeente ook andere warmtebronnen, zoals aquathermie. Daarbij wordt warmte bijvoorbeeld uit rioolwater gehaald. Deze techniek lijkt vooral geschikt voor nieuwbouwwoningen. Zwembad De Blinkerd in Scheveningen wordt al op deze manier verwarmd. Op dit moment wordt onderzocht of deze warmte ook kan worden gebruikt om huizen te verwarmen. “We onderzoeken of dat technisch kan.” 

Publiek warmtebedrijf

Om de warmtenetten aan te leggen wil de gemeente Den Haag een eigen publiek warmtebedrijf oprichten. Dat gebeurt samen met NetVerder, dat onderdeel uitmaakt van Stedin. En de Nationale Deelneming Warmte (NDW), een aparte tak van Energie Beheer Nederland (EBN). Dat is een bedrijf van de overheid dat alles weet over het runnen van energiebedrijven. 

Daardoor komt het bedrijf volledig in publieke handen. Dat heeft grote voordelen. "Het doel is niet om, net zoals een commercieel bedrijf, zoveel mogelijk winst te maken, maar om duurzame en betaalbare warmte te leveren voor een aantrekkelijker prijs”, vertelt Heino. Dat zorgt voor meer vertrouwen bij Hagenaars zelf. "Bij een publiek bedrijf hoef je je geen zorgen te maken over aandeelhouders die er vooral rijk van worden.”

Vrijwillige overstap

Hagenaars met een eigen huis worden niet verplicht om zich aan te sluiten op een warmtenet. "Wij geven iedereen de kans om mee te doen, maar niemand wordt gedwongen," zegt Heino. "Wie geen aansluiting wil op een warmtenet, houdt die vrijheid. Wel is het zo dat iedereen uiteindelijk van het aardgas af moet, maar je mag zelf kiezen op welke manier je dat wilt doen. 

Voor sociale huurwoningen geldt dat 70% procent van de huurders voor moet stemmen. De gemeente wil bewoners daarom een aantrekkelijk alternatief geven. Er wordt nu hard gewerkt aan een overzicht van de kosten voor een warmtenet. Niet alleen naar wat je elke maand moet betalen voor energie, maar ook wat het kost om de woningen zelf aan te passen om warmte van het warmtenet te krijgen. We willen voorkomen dat mensen alles zelf moeten uitzoeken. We kijken juist hoe we bewoners daarbij kunnen helpen."

Doel: 4000 woningen per jaar  

De gemeente hoopt het Haagse Warmtebedrijf begin 2027 officieel op te richten. Als alles volgens planning verloopt, kunnen in 2029 de eerste woningen worden aangesloten. "We willen eerst in één wijk beginnen en daarna steeds verder uitbreiden," zegt hij. "Uiteindelijk willen we in meerdere wijken tegelijk aan de slag." Later maakt de gemeente bekend welke wijken hier geschikt voor zijn. Het doel is om na 2029 tempo te maken en ieder jaar 4000 huizen aan te sluiten op warmtenetten. “In heel Nederland worden nu 11000 woningen per jaar aangesloten op warmtenetten. Dus dat is best een hele uitdaging.”

Niet te duur

Veel bewoners maken zich zorgen over de kosten. Dat begrijpt de gemeente heel goed. "Ons doel is dat het financieel aantrekkelijk is. In vergelijking met wat mensen nu kwijt zijn bij een cv-ketel op gas," vertelt de beleidsadviseur. "We kijken daarbij ook naar de kosten die bewoners in hun woning zelf moeten maken. Want in de meeste huizen moet je wat aanpassingen doen om warmte te krijgen uit een warmtenet.” Hoe hoog deze kosten worden, is nog niet bekend. Dat hangt onder meer af van subsidies van de overheid. Volgens hem is geld van de overheid echt nodig om de overstap betaalbaar te houden.

Bewoners denken mee
 

De gemeente heeft de afgelopen tijd bewoners uitgebreid betrokken bij de plannen. Er zijn stadsbijeenkomsten georganiseerd en een groep inwoners heeft meerdere avonden meegedacht over warmtenetten en het nieuwe publieke warmtebedrijf. Ook Hagenaars die niet veel vertrouwen hebben in warmtenetten zijn gevraagd om mee te denken. 

Uit die gesprekken kwamen veel praktische vragen naar voren. Bewoners willen onder meer weten wat de overstap kost, wie de werkzaamheden in huis uitvoert en of het warmtebedrijf ook over tien jaar nog in publieke handen is. "Dat vonden we goede vragen," legt Heino uit. "We laten ook zien wat we met de opmerkingen van bewoners doen. Sommige aanbevelingen nemen we over, andere misschien niet. Maar dan leggen we ook uit waarom." Volgens hem bleek tijdens de bijeenkomsten dat een aantal sceptische inwoners na afloop positiever tegenover warmtenetten stonden dan aan het begin van de avond. Er waren ook veel deelnemers die wilden dat het publieke warmtebedrijf zo snel mogelijk aan de slag zou gaan in hun buurt.

Keuzevrijheid 

Niet iedere buurt in Den Haag is geschikt om energie te krijgen van een warmtenet of restwarmte van de Rotterdamse Haven. In sommige buurten past een eigen warmtepomp beter. Nieuwbouwwoningen (die goed geïsoleerd zijn) kunnen vaak beter voor een eigen warmtepomp kiezen. “Die hebben niet water nodig dat zo warm is om hun huis te verwarmen”, legt de beleidsadviseur uit. 

Ook inwoners die liever zelf een warmtepomp willen plaatsen, kunnen dat gewoon doen.  "Die keuzevrijheid is er," benadrukt Heino. "Wij willen vooral een goed en aantrekkelijk alternatief bieden." Wel verwacht hij dat een aansluiting op een warmtenet uiteindelijk goedkoper is als de hele straat tegelijk meedoet. “Je kunt ook later nog besluiten dat je warmte wilt van een warmtenet, maar dit kost mogelijk wel iets meer, omdat dan opnieuw de schop in de grond moet.”

Duurzame warmte is de toekomst

Volgens Heino is het uiteindelijke doel duidelijk: een betrouwbaar warmtebedrijf dat betaalbare en duurzame warmte levert aan zoveel mogelijk inwoners van Den Haag. "Voor mij is het een succes als het Haagse Warmtebedrijf draait, de eerste woningen zijn aangesloten en bewoners tevreden zijn," zegt hij. "Dan weten we dat we samen een belangrijke stap hebben gezet naar een duurzamere stad."

Iedereen die vragen heeft over warmtenetten kan die stellen via duurzamestad@denhaag.nl.