Terug naar de pagina
Heb je vragen? Bel 070 - 3643070 of mail ons!

Waterstof: De warmtebron van de toekomst, of toekomstmuziek?

verslag bijeenkomst werkgroep Duurzame Haagse Warmte

Deel pagina:

Op 30 november sprak de werkgroep Haagse Warmte met Robert Dencher van het H2platform en Cor Leguijt van CE Delft over waterstof. Want hoe zit dat eigenlijk, met waterstof? Steeds vaker wordt waterstof genoemd als mogelijkheid om straks onze huizen te verwarmen. Maar is waterstof inderdaad zo’n wondermiddel als het soms lijkt te zijn? 

Grijze, blauwe en groene waterstof Om te beoordelen of waterstof interessant is voor de warmtetransitie, moet je eerst weten wat het precies is. Robert Dencher geeft aan dat niet alle waterstof automatisch goed en duurzaam is. Er zijn drie verschillende soorten waterstof: Groene, grijze en blauwe waterstof. De kleur wordt bepaald door de manier van waterstof maken, en wat er gedaan wordt met het CO2. Waterstof kan bijvoorbeeld gemaakt worden door aardgas te ‘kraken’. Dat is qua prijs dus duurder dan aardgas, en niet noodzakelijk milieuvriendelijker. Er komt namelijk CO2 vrij bij de productie, en wanneer deze aan de lucht wordt uitgestoten, is er geen winst behaald voor het milieu. Waterstof uit aardgas, waarbij de CO2 de lucht in gaat, is grijze waterstof. De vrijgekomen CO2 kan ook afgevangen worden, en in zee of in een veld onder de grond gestopt worden. Zo belandt het niet in de lucht. Dat is blauwe waterstof. Deze waterstof komt dus nog steeds van het ‘foute’ aardgas als bron, is duurder dan aardgas, maar is wel milieuvriendelijker. Groene waterstof komt van een groene bron; uit water.  Via elektrolyse kunnen zuurstof en waterstof uit elkaar getrokken worden. Er komt dus geen schadelijke CO2 bij vrij. Helaas is groene waterstof wel nog steeds vrij duur.

Betaalbaar?

Waterstof is op dit moment twee tot drie keer zo duur als aardgas. Groene waterstof is het duurst. Dencher verwacht dat er een internationale handel in waterstof zal ontstaan, waardoor de marktprijs op den duur omlaag kan. Als waterstof qua prijs kan concurreren met andere alternatieven op het gebied van warmte, dan wordt het interessant voor het verwarmen van huizen. Het is mogelijk om de bestaande infrastructuur te gebruiken om waterstof te transporteren. De buizen van aardgas moeten van binnen gecoat worden, maar de weg hoeft hiervoor niet open.

Technisch is het haalbaar om veel huizen te verwarmen met waterstof. Maar daar staat tegenover dat er op dit moment bij lange na niet voldoende waterstof wordt geproduceerd. Alle waterstof gaat op dit moment naar de industrie. Hier zijn volgens Dencher ook de makkelijkste slagen te behalen. Als er genoeg vraag naar waterstof is, dan zal er ook voldoende gemaakt worden. Maar zolang als groene waterstof zo duur is, zullen andere alternatieven meer voor de hand liggen.

Transport via bestaande gasnetwerk of nieuw warmtenet?

Cor Leguijt van CE Delft benoemt nog een ander punt dat interessant is voor de warmtewerkgroep. Waterstof is te transporteren via het oude gasnet als deze speciaal hiervoor gecoat wordt. Het is ook mogelijk om waterstof via een warmtenet te vervoeren. Een warmtenet is het meest veelzijdig, omdat het warmte én waterstof kan vervoeren. Maar dit moet wel speciaal aangelegd worden, het gasnet ligt er al. Dit is dus minder ingrijpend en minder duur om waterstof via het bestaande gasnet te verspreiden. Tenminste, zo lijkt het.

Als er volledig voor waterstof wordt gekozen, is de impact ook behoorlijk groot. De overschakeling moet op gebiedsniveau gecoördineerd worden. Misschien kan er op blokniveau gewerkt worden, maar er kunnen geen uitsluitingen gemaakt worden. Iedereen gaat over, of niemand. En dat ‘over gaan’ op waterstof heeft ook wat voeten in de aarde. Want wanneer er over wordt gegaan op 100% waterstof, dan moeten alle ketels tegelijkertijd vervangen worden. Dit kan niet gradueel, want het moet gebeurd zijn voordat de waterstof wordt geleverd. Het gasnet moet tijdelijk afgesloten worden, er moet sprake zijn van een goede coördinatie. Bewoners, netbeheerder, leveranciers en installateurs moeten met elkaar op een lijn zitten.

Via ‘aangelengd’ gas naar 100% groene waterstof

Grijze waterstof is niet duurzaam, maar groene waterstof is nog niet betaalbaar. Groen gas is wel duurzaam, en kan direct door de bestaande aardgasleidingen. Groen gas is de ‘makkelijke’ oplossing. Maar helaas is er maar weinig groen gas. Het wordt verkregen uit biomassa, en hiervan is niet voldoende. Groen gas is dus eigenlijk alleen maar een oplossing voor die plekken waar elektrische oplossingen of andere alternatieven niet kunnen of te duur zijn. Het is alleen in te zetten als er echt geen andere oplossing is.

Een warmtenet is dus nog steeds een van de oplossingen die voor de hand blijft liggen. Via een warmtenet kan in theorie ook direct geschakeld worden naar een duurzame manier van verwarmen. Van waterstof lijkt dit niet zo logisch. Er wordt op dit moment heel weinig waterstof geproduceerd, en een volledige omschakeling vraagt veel qua coördinatie en vervanging van ketels. Cor Leguijt denkt wel dat het mogelijk is om gedeeltelijk over te schakelen, tot de eerdergenoemde bezwaren zijn opgelost.

Voordat er voldoende waterstof geproduceerd wordt, zal er eerst gebruik gemaakt moeten worden van een alternatief. Een mix van gas en waterstof kan gebruikt worden om de overgang naar waterstof gradueel te maken. Gas en waterstof kunnen tot een bepaalde hoogte met elkaar gemengd worden zonder dat er binnenshuis aanpassingen nodig zijn. Dit gebeurt al op Ameland. Op deze manier kan een deel van het aardgas al vervangen worden door waterstof totdat de transistie helemaal doorgevoerd kan worden.

Waterstof in de toekomst

Waterstof is in theorie dus een heel mooi alternatief voor aardgas. Maar een directe overschakeling is niet zo een twee drie haalbaar. Als een wijk kiest voor waterstof, dan is het de vraag of dit via het warmtenet of het bestaande gasnetwerk getransporteerd gaat worden. Ook zullen de ketels van de aangesloten woningen vervangen moeten worden om 100% waterstof aan te kunnen. In dit scenario is nog niet meegenomen dat er op dit moment bij lange na niet voldoende waterstof wordt geproduceerd om veel woningen te verwarmen. Wel kan de bestaande gastoevoer aangelengd worden met waterstof. Met zoveel onzekere punten, is waterstof dan nog wel interessant?

Het H2platform ziet een grote rol voor waterstof in de toekomst. Zeker voor verwarming van woningen, maar vooral ook op het gebied van mobiliteit. Voor trucks en auto’s die lange afstanden moeten rijden, zou waterstof als brandstof een goede optie zijn. In Nederland hebben we inmiddels al drie tankstations waar waterstof getankt kan worden. Daar gaan op korte termijn zeker acht stations bijkomen. Robert Dencher voorspelt dat er in 2030 zeker 300k auto’s en 75k zware voertuigen op waterstof rondrijden in Nederland. En Cor Leguijt ziet ook zeker mogelijkheden, hoewel het geen oplossing is die op korte termijn geïmplementeerd kan worden.


Duurzame Haagse Warmte

De Werkgroep Duurzame Haagse Warmte is een samenwerking tussen stichting Duurzaam Den Haag en bewonersinitiatieven, in opdracht van de gemeente. Eens in de vijf weken komt de groep bij elkaar om kennis te delen en inspiratie op te doen. Lees op deze pagina meer over de werkgroep en de aangesloten initiatieven. 


Meer blog

Dit groentje koos voor groene stroom

Dit groentje koos voor groene stroom

Iedere jaar geef ik mijzelf een paar nieuwe groene doelen. Bovenaan mijn lijstje stond overstappen...

Lees verder
Het bewonersinitiatief in Ypenburg “In 2025 is ons warmtenet CO2-neutraal”

Het bewonersinitiatief in Ypenburg “In 2025 is ons warmtenet CO2-neutraal”

In Ypenburg maakt het bewonersinitiatief HWY grote stappen. Wat ze doen voor hun wijk lees je in dit...

Lees verder